Rusija je danas prekinula isporuke prirodnog gasa Austriji zbog spora oko plaćanja između ruskog Gasproma i austrijskog energetskog giganta OMV-a. Ovaj potez dolazi u trenutku kada Evropska unija nastavlja da smanjuje svoju zavisnost od ruskog gasa nakon ruske invazije na Ukrajinu.
Pozadina spora
Obustava gasa usledila je nakon arbitražne odluke u korist OMV-a, koja se odnosi na neispunjene isporuke gasa nemačkom ogranku austrijskog dobavljača od strane Gasproma. Ruski energetski gigant je u petak obavestio austrijske vlasti o prekidu isporuka.
Uprkos ovome, austrijski energetski regulator E-Kontrol saopštio je da su cene i snabdevanje za domaće potrošače stabilni, naglašavajući da trenutno nema rizika od nestašica.
Zatvaranje ključne rute kroz Ukrajinu
Jedan od poslednjih ruskih gasnih puteva ka Evropi, gasovod Urengoj-Pomari-Užgorod, koji prolazi kroz Ukrajinu, mogao bi da bude zatvoren krajem godine. Kijev je najavio da neće produžiti petogodišnji ugovor o tranzitu, čime bi se dodatno smanjio dotok ruskog gasa prema Slovačkoj, Mađarskoj i Austriji.
Prema Međunarodnoj agenciji za energetiku (IEA), u 2023. godini ovaj gasovod je obezbeđivao 65% potražnje za gasom u Austriji i njenim istočnim susedima.
EU smanjuje zavisnost od ruskog gasa
Rusija je do početka rata u Ukrajini bila najveći snabdevač prirodnog gasa u Evropi. Međutim, nakon eksplozije gasovoda Severni tok 2022. i intenziviranja sankcija, Evropska unija je ubrzala napore da diversifikuje svoje izvore energije.
Zemlje poput Slovačke i Mađarske i dalje koriste ruski gas, ali su povećale kupovinu od drugih dobavljača. Slovačka kompanija SPP potvrdila je da i dalje prima gas iz Rusije i da su mnogi evropski kupci zatražili dodatne količine kroz druge rute.
Šira energetska slika
Obustava isporuka za Austriju još jednom osvetljava tenzije između Moskve i evropskih zemalja. Dok Rusija koristi energente kao sredstvo pritiska, EU nastavlja prelazak na obnovljive izvore energije i proširenje LNG kapaciteta kako bi smanjila ranjivost u ovakvim situacijama.
Iako trenutne rezerve gasa u Evropi izgledaju stabilno, ostaje neizvesno kako će se energetski odnosi sa Rusijom dalje razvijati, posebno nakon planiranog zatvaranja gasovoda kroz Ukrajinu.
